Creu system sy'n deg i bawb

Mewn unrhyw flwyddyn arferol byddai'r wythnos hon yn nodi wythnos lawn olaf tymor yr ysgol haf. Ond nid blwyddyn gyffredin ‘mo hon.

  Gan Philip Blaker, Prif Weithredwr, Cymwysterau Cymru  

Mae cau ysgolion a chanslo arholiadau TGAU a Safon Uwch oherwydd COVID-19 yn golygu ein bod ni i gyd wedi gorfod addasu'n gyflym i amgylchiadau na allem fod wedi'u dychmygu.   

Ein tasg gyntaf, fel rheoleiddiwr, oedd dod o hyd i ffordd o sicrhau bod y dysgwyr a oedd i fod i sefyll eu harholiadau eleni yn cael set deg o raddau ar gyfer eu cymwysterau. 

Gan weithio gyda CBAC, rydym wedi dyfeisio dull tri cham o gyfrifo canlyniadau eleni, sy'n dwyn ynghyd gyfuniad o wybodaeth gan ysgolion am eu dysgwyr a dull ystadegol o safoni.  

Mae'n dechrau gydag athrawon yn sefydlu Gradd Asesu Canolfan (GAC), a threfn restrol, ym mhob pwnc ar gyfer pob dysgwr – dyma eu hamcangyfrif o'r radd y byddai'r dysgwr yn fwyaf tebygol o fod wedi'i chyflawni pe byddent wedi sefyll yr arholiadau.   

Cyflwynwyd y wybodaeth hon i CBAC sydd wedi datblygu modelau safoni ar gyfer pob cymhwyster. Cynlluniwyd y modelau hyn i ddarparu set deg o raddau pwnc ar gyfer pob canolfan gan ddefnyddio perfformiad hanesyddol, wedi'i haddasu ar gyfer gallu cohort eleni. Yna, caiff y graddau hyn eu dyrannu i ddysgwyr gan ddefnyddio trefn restrol y ganolfan. Mae hyn yn dilyn y nodau yr ymgynghorwyd arnynt yn ddiweddar ac yn caniatáu i safonau gael eu cynnal ar draws y blynyddoedd a rhwng canolfannau.  

Mae'r broses hon o safoni yn arbennig o bwysig gan nad oedd amser i hyfforddi athrawon, felly roedd risg wirioneddol y gallai athrawon fod yn defnyddio safonau ychydig yn wahanol wrth benderfynu ar y GACau– gan arwain at fod yn rhy hael neu'n rhy llym. 

Mae hyn yn newydd i bob un ohonom ac yn dasg arbennig o heriol i athrawon, y gofynnwyd iddynt wneud rhywbeth eithaf gwahanol i flynyddoedd blaenorol. Hoffwn fanteisio ar y cyfle hwn i ddiolch iddynt am eu gwaith. 

Mae'r modelau safoni yn cael eu cwblhau a'u cytuno ar hyn o bryd, a byddwn yn adolygu'r allbynnau cyn bo hir i sicrhau bod y canlyniadau’n ‘weddol debyg' i flynyddoedd blaenorol. 

Mae hyn yn hanfodol fel bod pawb – yn cynnwys cyflogwyr a'r rhai sy'n ymwneud ag addysg uwch neu addysg bellach – yn gallu bod yn hyderus bod canlyniadau eleni o’r un gwerth ag unrhyw flwyddyn arall. 

Mae llawer o sylwadau wedi'u gwneud yn y cyfryngau yn Lloegr ac yn y wasg addysgol am GACau yn cael eu chwyddo ac yn cydnabod y gwaith y bydd yn rhaid i'r model safoni ei wneud i sicrhau bod yna faes chwarae gwastad – ar draws y blynyddoedd a rhwng canolfannau. 

Ni fydd hyn yn unigryw i Loegr ac rydym yn disgwyl bod hon yn ffenomen ledled y DU. Nid yw'n syndod nac yn annisgwyl o ystyried yr amgylchiadau a'r pwysau eithriadol, a dyna'n union pam mae'n amlwg bod angen safoni fel yr unig fecanwaith i hyrwyddo tegwch. Yn y pen draw, bydd athrawon am i'w dysgwyr symud ymlaen â graddau nad ydynt yn cael eu cwestiynu am fod yn rhy hael neu’n rhy llym.  

Byddwn yn parhau i weithio'n galed fel bod graddau a gyfrifir mor deg ag y gallant fod o dan yr amgylchiadau, a byddwn yn rhannu gwybodaeth bellach, gan gynnwys mwy o fanylion am y broses safoni, yn yr wythnosau cyn y canlyniadau ym mis Awst. Daliwch ati i’n dilyn ar y cyfyngau cymdeithasol i gael y wybodaeth ddiweddaraf, a fydd hefyd yn cael ei chyhoeddi ar ein gwefan. 

Cyhoeddwyd 16 Gorffennaf 2020