Y daith at ddiwrnod canlyniadau

Ledled Cymru a'r DU, mae diwrnod canlyniadau wastad yn golygu brathu ewinedd a bod ar bigau’r drain – yn ogystal â rhyddhad a dathlu, felly yn hynny o beth, nid yw eleni’n wahanol i rai eraill. Fodd bynnag, mae’n flwyddyn ryfeddol, ac rydym ni sy'n gweithio yn y system addysg wedi gwneud pob ymdrech i amddiffyn dysgwyr ac egwyddorion tegwch.

  Gan Philip Blaker, Prif Weithredwr, Cymwysterau Cymru 

Yn sgil y pandemig byd-eang bu’n rhaid ailystyried ar frys er mwyn canfod atebion i gwestiynau anodd iawn. Rydym o’r farn mai'r datrysiadau hyn ar gyfer dyfarnu cymwysterau yw'r rhai gorau posibl o dan amgylchiadau unigryw'r haf hwn.  

Mae'r dull o ddyfarnu graddau eleni yn ystyrlon ac yn gadarn, ac wedi'i ystyried yn ofalus er mwyn bod mor deg â phosibl dan yr amgylchiadau, gan ddiogelu gwerth y canlyniadau. Yn y pen draw, mae diogelu safonau'n diogelu dysgwyr. Mae gan y cymwysterau a ddyfernir yng Nghymru eleni'r un gwerth â'r rhai a ddyfernir mewn unrhyw flwyddyn ar all.  

Rydym wedi bod yn rhoi arweiniad ac yn rhannu ein dull o weithredu gydag ysgolion, colegau, dysgwyr a'u teuluoedd ac unrhyw un sydd â diddordeb. 

Rydym hefyd wedi bod yn gwrando. Yn gynharach yr haf hwn, buom yn cynnal ymgynghoriadau eang ynglŷn â chynlluniau graddio eleni, gan gynnwys fersiwn wedi'i theilwra ar gyfer pobl ifanc. 

Denodd filoedd o ymatebion, a thros hanner ohonynt gan bobl ifanc, a bu’n gymorth i osod ein cwys wrth lunio’r broses ddyfarnu graddau a’r trefniadau apelio. 

Buom hefyd yn rhannu gwybodaeth yn rheolaidd wrth iddo ddod i law er mwyn helpu pobl i ddeall sut y caiff graddau eu cyfrifo.  

Graddio 

Chwaraeodd yr athrawon ran bwysig trwy roi amcangyfrifiad o raddau dysgwyr a'u gosod mewn trefn. Roedd hi'n dasg anodd dan amgylchiadau anghyffredin ac rydyn ni wedi diolch iddyn nhw am y gwaith hwnnw. Trwy gydol y cyfnod heriol hwn, rydym yn gwerthfawrogi bod athrawon wedi gwneud eu gorau glas dros ddysgwyr.  

Pan ddadansoddwyd graddau’r canolfannau gwelwyd bod anghysondeb rhyngddynt, a gwelwyd iddynt fod yn rhy hael ar y cyfan. 

Dangosodd ein dadansoddiad wahaniaeth clir o gymharu’r Graddau Asesu Canolfannau (GACau) a gyflwynwyd i CBAC â chanlyniadau arholiadau’r blynyddoedd blaenorol. Amlygodd hyn fod angen safoni er mwyn sicrhau tegwch i ddysgwyr. 

Er enghraifft, pe baem wedi parhau â’r GAC Safon Uwch yng Nghymru eleni, byddai mwy na 40% wedi cael gradd A* neu A o gymharu â 27% yn 2019 - gwahaniaeth o fwy na 13 pwynt canran. 

Byddai amrywiad o'r maint hwn o un flwyddyn i’r llall yn ddigynsail a, pe na bawn yn eu gwirio, ni fyddai’r canlyniadau’n gredadwy i gyflogwyr, colegau, a phrifysgolion y dyfodol, nac i unrhyw un arall a dweud y gwir. Nid oes neb yn dymuno niweidio hygrededd graddau 2020. 

Mae safoni yn sicrhau bod y canlyniadau ar lefel genedlaethol yn debyg, yn fras, i flynyddoedd blaenorol, ac roedd y rhan fwyaf o bobl yn cytuno â hyn yn ein hymgynghoriad amcanion.  

Heb safoni byddai amrywiadau mawr yn y canlyniadau yn lleihau hyder yn y canlyniadau, ac yn anfanteisiol i ddysgwyr eleni o’r herwydd. Mae hefyd yn amddiffyn dysgwyr y gorffennol a’r blynyddoedd i ddod. 

Mae'r Gweinidog Addysg hefyd wedi gofyn i ni wneud yn siŵr na fydd dysgwyr Safon Uwch yn cael canlyniad sy'n is na'u gradd safon uwch gyfatebol. Os yw'r radd Safon Uwch yn is na'r radd UG flaenorol, yna bydd CBAC yn cyhoeddi gradd ddiwygiedig cyn gynted ag y bo modd. Rydym wedi sicrhau bod prifysgolion ledled y DU yn ymwybodol o hyn wrth iddynt wneud eu penderfyniadau. 

Cydraddoldeb 

Mae rhai wedi cwestiynu sut y gallwn fod yn hyderus bod anghenion disgyblion difreintiedig neu'r rhai mewn ysgolion sy'n perfformio'n is wedi cael eu hystyried, ac mae’r cwestiynau’n rhai priodol. Roedd hon yn risg yr oeddem yn ei hystyried o'r cychwyn, felly rydym wedi dadansoddi bylchau cyrhaeddiad eleni o'i gymharu â blynyddoedd blaenorol – gan edrych ar agweddau megis rhyw, oedran, a chymhwysedd i dderbyn prydau ysgol am ddim. Nid yw ein dadansoddiad yn dangos unrhyw wahaniaethau ystadegol arwyddocaol eleni o'i gymharu â blynyddoedd eraill.  

Apeliadau 

Gall dysgwyr sy’n anhapus â’u graddau apelio drwy eu hysgol neu goleg yn yr un modd ag arfer. Os ydych chi'n poeni bod rhywbeth wedi mynd o'i le gyda gradd, y peth cyntaf i'w wneud yw siarad â'ch ysgol neu'ch coleg. Os ydyn nhw'n cytuno ei bod yn edrych fel bod rhywbeth wedi mynd o'i le gyda'r broses, yna byddan nhw'n mynd ar ei drywydd gyda CBAC. 

Os nad ydyn nhw'n cytuno bod rhywbeth wedi mynd o'i le, ond os ydych chi'n dal i feddwl bod problem, mae gan ysgolion a cholegau systemau ar waith fel bo modd i chi leisio eich pryderon yn gryfach. 

Dylai unrhyw un sydd â chwestiynau neu ymholiadau eraill wirio'r wybodaeth ddefnyddiol sydd ar gael ar wefan CBAC yn ogystal â'n gwefan ni. 

I bawb sy'n disgwyl canlyniadau, dim ond dechrau’r daith yw hyn. Dymunwn yn dda i chi, beth bynnag fydd eich dewis nesaf. 

Cyhoeddwyd 13 Awst 2020