Cwestiynau Cyffredin - TGAU Gwyddoniaeth

Ers i Lywodraeth Cymru gyhoeddi’r Cwricwlwm newydd i Gymru, sy’n anelu at roi rhagor o gyfleoedd i ddysgwyr lwyddo trwy addysg eang a chytbwys, roeddem yn ymwybodol fod rhaid i ni ddechrau sgwrs ehangach ynglŷn â sut y dylai cymwysterau i bobl ifanc 14 i 16 oed edrych nawr.

Roeddem eisiau siarad â phawb fyddai’n cael eu heffeithio gan hyn - dysgwyr, athrawon, rhieni a gofalwyr, cyflogwyr, prifysgolion a’r cyhoedd. Yn ein hymgynghoriad, gosodwyd amlinelliad gennym o’n gweledigaeth ar gyfer cymwysterau’r dyfodol a gofyn beth ddylai ddigwydd i bynciau TGAU fel Gwyddoniaeth a’r Dystysgrif Her Sgiliau.

Ar ôl archwilio’r adborth i’n hymgynghoriad a’n sgyrsiau cychwynnol gydag athrawon ac arbenigwyr pwnc o ran gwyddoniaeth, fe benderfynom greu Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd.

Rydym wedi creu rhestr o gwestiynau cyffredin ynglŷn â’n penderfyniad i greu Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd i ddisodli’r gyfres bresennol o  gymwysterau TGAU gwyddoniaeth.

Os na allwch ddod o hyd i’r atebion yr ydych yn chwilio amdanyn nhw, neu os oes gennych gwestiwn nad yw ar y rhestr isod, cysylltwch drwy anfon e-bost at diwygio@cymwysteraucymru.org

Pam mae Cymwysterau Cymru wedi penderfynu creu Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd?

Rydym wedi penderfynu creu’r cymhwyster newydd hwn am y rhesymau canlynol:

  • Bydd y TGAU gwyddoniaeth gyfunol newydd yn caniatáu i ddysgwyr fynd ymlaen i astudio neu weithio ymhellach yn y maes hwn
  • Mae un llwybr ar gyfer gwyddoniaeth ar lefel TGAU ar gyfer pob dysgwr yng Nghymru yn rhoi mwy o ddewis a chyfle i archwilio cyfleoedd ar gyfer y dyfodol
  • Caiff y cynnwys ar gyfer y cymhwyster ei ddiweddaru er mwyn adlewyrchu pynciau gwyddonol heddiw
  • Bydd y cymhwyster newydd yn rhoi sylfaen gref i’r dysgwyr o ran disgyblaethau unigol Bioleg, Cemeg a Ffiseg. Bydd hefyd yn gofyn iddyn nhw feddwl yn wyddonol wrth wynebu heriau mawr ein cyfnod fel newid hinsawdd, cynaladwyedd a chynnydd mewn deallusrwydd artiffisial.

Gellir sicrhau dysgwyr y bydd y TGAU gwyddoniaeth gyfunol newydd yn cael ei lunio gan weithwyr addysg proffesiynol ac arbenigwyr pwnc yn y maes hwn, a fydd yn gwneud y penderfyniad terfynol ynglŷn â gofynion y cymhwyster newydd hwn.

Beth yw’r dystiolaeth y tu ôl i’r penderfyniad?

Yn ôl data o 2018/19*, mae tua dwy ran o dair o holl ddysgwyr Cymru’n cymryd y Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth, yn hytrach na thri phwnc TGAU gwahanol, felly rydym yn gwybod yn barod bod mwyafrif disgyblion Cymru’n astudio’r math hwn o gymhwyster, yn mynd ymlaen i astudio Lefel A er mwyn bod yn feddygon, gwyddonwyr, peirianwyr ac amgylcheddwyr y dyfodol.

Hefyd, mae’r un data* yn dangos nad yw un rhan o bump o ysgolion uwchradd Cymru yn cynnig tri phwnc TGAU gwyddoniaeth felly nid oes gan ddisgyblion yng Nghymru gyfleoedd cyfartal i gymryd yr un math o gymwysterau gwyddoniaeth. Gwnaed ymchwil hefyd yn Lloegr gan Goleg Prifysgol Llundain a oedd yn dangos bod dysgwyr o gefndiroedd llai breintiedig yn llai tebygol o gymryd pynciau gwyddoniaeth ar wahân ar gyfer TGAU.

Mae cynnig pynciau TGAU gwyddoniaeth ar wahân yn golygu bod rhaid i ddysgwyr benderfynu yn 13 oed pa lwybr i’w ddilyn. Weithiau mae gan ddysgwr ddewis, weithiau caiff y dewis ei wneud ar ei ran. Gall y penderfyniadau cynnar hyn roi syniad anghywir i rai dysgwyr nad yw gwyddoniaeth at eu dant.

Yn ogystal â hyn, mae colegau, colegau chweched dosbarth a chanolfannau sy’n cyflwyno cymwysterau lefel 3 yn y gwyddorau (e.e. Safon Uwch mewn Bioleg, Cemeg a Ffiseg) yn gweld bod eu carfannau’n cynnwys dysgwyr sydd wedi cwblhau cymwysterau TGAU gwahanol. Mae hyn yn creu heriau o ran addysg ar ôl 16 oed a all arwain at brofiadau dysgu gwael i fyfyrwyr. Mae hyn hefyd yn cael effaith ar gyrhaeddiad dysgwyr erbyn diwedd eu cyrsiau lefel 3. I grynhoi, mae data a thystiolaeth yn dangos y gall y TGAU gwyddoniaeth gyfunol newydd ganiatáu cydraddoldeb ymysg ein dysgwyr ac ni fydd yn eu dal yn ôl os ydynt eisiau mynd yn eu blaenau i astudio neu gyflogaeth bellach.

* Ffynhonnell: dadansoddiad mewnol Cymwysterau Cymru o ddata Cronfa Ddata Arholiadau Cymru a Chyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (WEDPLASC) o 2018/19

Beth mae arbenigwyr gwyddoniaeth yn ei feddwl am y penderfyniad hwn?

Pan gyflwynon ni’r syniad o TGAU cyfunol yn ein hymgynghoriad ffurfiol, cawsom ymateb cymysg gan amrywiaeth o ymatebwyr, gan gynnwys y rhai hynny sy’n arbenigwyr gwyddoniaeth. Er y dywedodd 18% o ymatebwyr nad oedden nhw’n cytuno nag yn anghytuno â’n penderfyniad neu ddim yn gwybod, o drwch blewyn roedd mwy yn cytuno nag yn anghytuno â’r penderfyniad (42% to 40 %).

Roedd sefydliadau fel Cymdeithas Frenhinol Bioleg, Cymdeithas Frenhinol Cemeg a’r Sefydliad Ffiseg yn cefnogi un llwybr ar gyfer TGAU gwyddoniaeth. Maent yn dadlau bod y cyfuniad presennol o gymwysterau TGAU yn creu’r syniad o ddewis, yn creu cyfleoedd anghyfartal ac yn rhwystro mwy o ddysgwyr rhag mynd ymlaen i astudio gwyddoniaeth ar lefel uwch.

Fe wyddwn bod y penderfyniad hwn wedi hollti barn. Dyna pam rydym yn rhoi cyfle i athrawon, cyflogwyr, prifysgolion ac arbenigwyr pwnc o ran gwyddoniaeth greu cynnwys ac asesiad y Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth hwn. Drwy gydweithio, bydd y TGAU yn caniatáu i ddysgwyr gael gafael cadarn ar wybodaeth a sgiliau gwyddonol, gan wneud gwyddoniaeth yn fwy hygyrch, mwy perthnasol a mwy cyffrous i bob dysgwyr.

A fydd dysgwyr yn gallu gwneud cais i wneud graddau penodol sy’n gofyn am dri TGAU gwyddoniaeth ar wahan?

Nid yw’n wir fod gofyn bod dysgwr wedi astudio tri phwnc TGAU ar wahan ar gyfer astudio ar gyfer graddau mewn pynciau fel Meddygaeth, Ffarmacoleg a Gwyddorau Biocemegol. Mae Prifysgol Rhydychen, er enghraifft, yn nodi nad oes gofynion TGAU ffurfiol ar gyfer Meddygaeth yn ôl eu tudalen mynediad. Fodd bynnag, mae prifysgolion yn gwahaniaethu yn ôl eu gofynion am Safon Uwch ar gyfer graddau penodol yn ymwneud â gwyddoniaeth.

Felly, drwy ymgysylltu ag arbenigwyr sector ac athrawon proffesiynol ynglŷn â’r Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd, byddwn yn gweithio tuag at gynllunio a datblygu cymhwyster sy’n darparu dysgwyr â’r un cyfleoedd datblygu neu rai gwell nag sydd ar gael ar hyn o bryd.

Oni fydd cyflogwyr yn y sector hwn angen tri phwnc TGAU gwyddoniaeth ar wahan gan ymgeiswyr?

Mae chwilio am gymwysterau academaidd yn unig mae cyflogwyr, ond hefyd sgiliau ehangach fel meddwl yn feirniadol, creadigrwydd a sgiliau rhyngbersonol gan weithwyr posibl.

Gan fod y Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd yn caniatáu meddwl gwyddonol a datrys problemau’n ymwneud â phynciau cyfredol y mae cyflogwyr yn eu hwynebu heddiw (fel newid hinsawdd a’r cynnydd mewn deallusrwydd artiffisial), gall dysgwyr ddefnyddio’r sgiliau hyn ynghyd â’u cymwysterau academaidd ar gyfer cyflogaeth yn y dyfodol.

Mae cyflogwyr i gyd yn wahanol o ran eu gofynion academaidd, ond ni fydd y Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth yn rhwystro dysgwyr wrth iddynt astudio gwyddoniaeth yn y dyfodol ar gyfer lefel A, lefel gradd a thu hwnt.

Os caiff y Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth ei greu, pa ddisgyblion fydd y cyntaf i astudio’r cymhwyster newydd hwn

Y rhai hynny sydd yn eu blwyddyn olaf yn yr ysgol gynradd (blwyddyn 6) fydd y dysgwyr cyntaf i brofi’r cwricwlwm newydd. Yn ddiweddar fe wnaethom gyhoeddi’r pynciau TGAU a fydd ar gael iddynt pan fyddant yn troi’n 14.

Felly, er ei bod yn ymddangos yn gynnar i ddysgwyr ym mlwyddyn 6 feddwl am bynciau TGAU, mae’n bwysig i ni siarad â’r rheini sydd yn mynd i gael eu heffeithio gan y newidiadau hyn fel y gallant helpu i lywio’u haddysg ar gyfer y dyfodol.

Drwy gysylltu ynglŷn â’r newidiadau hyn a phenderfynu’n derfynol ar gynnwys y cymhwyster yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach, bydd gan athrawon a chanolfannau amser i sefydlu hyn fel rhan o gynllunio’r cwricwlwm a’r gwersi.

A fydd y Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd yn cyfateb i ddau bwnc TGAU?

Er i ni ddweud yn ein hadroddiad penderfyniadau diweddar y bydd y Dyfarniad TGAU Gwyddoniaeth newydd tua’r un maint â dau bwnc TGAU, bydd maint terfynol y pwnc yn cael ei benderfynu’n unol â’r cynnwys ac â pha asesu y bydd ei angen er mwyn sicrhau bod dysgwyr yn cael yr un cyfleoedd datblygu neu rai gwell nag sydd ar gael ar hyn o bryd.

Byddwn yn rhoi’r newyddion diweddaraf i chi ar faint y TGAU newydd pan fydd y cyfan wedi cael ei benderfynu’n derfynol. 

Ai’r Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd fydd yr unig gymhwyster gwyddonol y gall dysgwyr ei gymryd?

Fel y soniwyd yn ein hadroddiad penderfyniadau, byddwn yn archwilio gyda rhanddeiliaid pa gymwysterau gwyddoniaeth llai eraill allai fod eu hangen i ddysgwyr yng Nghymru eu cymryd, yn ogystal â’r TGAU gwyddoniaeth.

Beth fydd yn digwydd i’r pynciau TGAU gwyddoniaeth presennol sy’n cael eu cynnig gan ysgolion a chanolfannau?

Pan gaiff y cymhwyster Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd ei gyflwyno i ysgolion yn 2025, ni fydd y cymwysterau TGAU gwyddoniaeth gyfredol ar gael mwyach i ddysgwyr newydd. Bydd y dysgwyr hynny sydd wedi dechrau un o’r pynciau TGAU hyn yn cael gorffen eu hastudiaethau a chael y cyfle ailsefyll unedau neu asesiadau os fydd angen.

A fyddwch yn cynnal ymgynghoriadau pellach ynglŷn â hyn?

Rydym yn siarad â dysgwyr, athrawon, arbenigwyr sector, prifysgolion a chyflogwyr ar hyn o bryd ynglŷn â sut fydd ar y Dyfarniad Dwbl TGAU Gwyddoniaeth newydd yn edrych. Rydym yn creu drafft o’r cynnwys ar gyfer y cymhwyster yn ogystal â phenderfynu sut y caiff hwn ei asesu. 

Yn ystod Hydref 2022 byddwn yn cynnal ymgynghoriad cyhoeddus ar sut fydd y cymhwyster hwn yn edrych, ynghyd â’r cymwysterau eraill yr ydym yn eu cynllunio ar hyn o bryd, er mwyn rhoi cyfle i bawb roi adborth i’w ystyried.

Sut fyddwch chi’n rhoi’r newyddion diweddaraf i bobl am y TGAU gwyddoniaeth?

Byddwn yn diweddaru’r dudalen hon ar y we gyda’n gwybodaeth fwyaf diweddar am TGAU gwyddoniaeth, yn ogystal â rhannu diweddariadau amserol ar ein sianelau cyfryngau cymdeithasol. Os oes gennych gwestiwn penodol am TGAU gwyddoniaeth, cysylltwch drwy anfon e-bost at diwygio@cymwysteraucymru.org