Iechyd a Gofal Cymdeithasol – Adroddiad ar adolygiad o'r sector

Dydd Gwener 15 Gor 2016

Mae angen ystod newydd o gymwysterau i roi'r sgiliau angenrheidiol i ddysgwyr ar gyfer un o'r sectorau cyflogaeth mwyaf yng Nghymru.

Dyna un o'r casgliadau y daeth Cymwysterau Cymru iddo yn dilyn dadansoddiad manwl i anghenion y sector iechyd a gofal cymdeithasol.

"Mae iechyd a gofal cymdeithasol, gan gynnwys gofal plant a gwaith chwarae, yn cwmpasu cymaint o yrfaoedd gwahanol, gan gynnwys gweithwyr gofal mewn ysbytai, gofal plant, cartrefi preswyl i oedolion a phlant, a gofal yn y cartref," dywedodd Cassy Taylor, Cyfarwyddwr Cyswllt ar gyfer Cymwysterau Galwedigaethol.

"Mae'r sectorau yn cyflogi degau o filoedd o bobl yng Nghymru, gan ofalu am rai o aelodau mwyaf bregus cymdeithas. Mae angen i'r rheini sy'n gwneud y swyddi cyfrifol hyn gael cymwysterau priodol a chael mynediad at hyfforddiant a dysgu o ansawdd uchel," dywedodd.

"Fel sefydliad newydd, penderfynodd Cymwysterau Cymru wneud iechyd a gofal cymdeithasol yn ffocws ein hadolygiad sector galwedigaethol cyntaf oherwydd ei bwysigrwydd i ddysgwyr, cyflogwyr ac i gymdeithas yn gyffredinol."

Daeth y dadansoddiad o hyd i nifer o gryfderau yn y system bresennol ond nododd hefyd faterion y mae angen ymdrin â nhw. O ganlyniad, mae Cymwysterau Cymru wedi gwneud nifer o gynigion gan gynnwys:

  • Datblygu cyfres newydd o gymwysterau i ddysgwyr yng Nghymru i leihau cymhlethdod a chodi ansawdd;
  • Datblygu dulliau cyfannol a chreadigol o asesu cymhwysedd dysgwyr wrth iddynt ymgymryd â chymwysterau;
  • Darparu cyflwyniad i amrywiaeth eang o rolau yn y sectorau drwy ledu cwmpas y cymwysterau sydd ar gael i ddisgyblion rhwng 14-16 oed;
  • Lleihau achosion o ddyblygu ac ailadrodd rhwng cymwysterau ar lefelau gwahanol;
  • Cymhwyso trefniadau sicrhau ansawdd yn gyson ac yn gadarn ledled Cymru;
  • Sicrhau bod pob agwedd ar y cymwysterau newydd ar gael yn ddwyieithog;
  • Cynyddu cynnwys pynciau allweddol, megis gofal dementia i'r rheini sy'n gweithio gyda phobl hŷn, neu chwarae i'r rheini sy'n darparu gofal plant;
  • Adeiladau ar y dulliau cydgynhyrchiol presennol gyda phartneriaid allweddol, gan sicrhau bod gwybodaeth glir am rolau a chyfrifoldebau pob sefydliad.

"Cafodd ein hadroddiad ei lywio gan gyfnod o ymgysylltu dwys â rhanddeiliaid," dywedodd Cassy.

"Gwnaethom fynychu mwy na 125 o gyfarfodydd gwahanol, cynnwys mwy na 800 o ddysgwyr mewn grwpiau ffocws a derbyn dros 200 o ymatebion i'n hymgynghoriad ar-lein.

"Nawr bod ein dadansoddiad wedi'i gwblhau rydym yn ystyried sut i weithredu ein hargymhellion."

Bydd y cam nesaf yn dechrau ym mis Medi.

Dywedodd Sarah McCarty, Cyfarwyddwr Dysgu a Datblygu gyda Chyngor Gofal Cymru: "Fel sefydliad sy'n cydnabod y gwaith hanfodol sy'n cael ei gwblhau'n ddyddiol gan weithwyr gofal cymdeithasol yng Nghymru, mae'n galonogol gwybod bod Cymwysterau Cymru yn rhannu'r farn honno ac wedi dewis dechrau ei ddadansoddiad o gymwysterau gyda'r sector hwn.

"Mae canfyddiadau'r adolygiad yn rhoi cyfle gwirioneddol i gydweithio i sicrhau bod cymwysterau yn diwallu anghenion pobl drwy ddefnyddio gofal a chymorth yn ogystal â dysgwyr, ymarferwyr a chyflogwyr.

"Mae'r canfyddiadau wedi dod i'r amlwg ar amser cyfleus i ni fel sefydliad - bydd rhoi Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) ym mis Ebrill 2017 yn gweld y Cyngor Gofal yn newid i Gofal Cymdeithasol Cymru, corff newydd gyda chylch gwaith estynedig. O ganlyniad, bydd angen i gyfran llawer uwch o'r sector gofal cymdeithasol, gan gynnwys gweithwyr gofal yn y cartref a gweithwyr gofal preswyl oedolion, gofrestru gyda Gofal Cymdeithasol Cymru.

"Bydd y cyfleoedd a fydd ar gael i Cymwysterau Cymru ac i ni yn ein rôl estynedig yn rhoi'r cyfle i gael atebion newydd nad oeddent yn bosibl yn y gorffennol. Mae hyn yn rhoi'r cyfle i ni adeiladu ar gryfderau'r system bresennol, gyda chyfle i gael lefel newydd o arloesedd ar gyfer y dyfodol.

"Rydym yn symud tuag at gyfnod newydd o ofal cymdeithasol ac yn cytuno ei fod yn hanfodol bod gennym ystod o gymwysterau sy'n addas i'r dyfodol i gefnogi gweithlu medrus a hyderus.

"Rydym yn ymwybodol ein bod mewn cyfnod o newid heb ei fath i ofal iechyd yng Nghymru, felly rydym yn awyddus i fynd i'r afael â'r newidiadau hyn yn frwdfrydig ond gan gydnabod yr angen am gynllunio ac ymgysylltu clir fel na fydd unrhyw ansicrwydd diangen i'r gweithlu."

Mae Cymwysterau Cymru yn cynllunio adolygiadau manwl pellach i'r sectorau adeiladu a TG gan ddechrau ym mis Medi.

Darllenwch y'r adroddiad yma.

Cymwysterau